800-lecie śmierci św. Franciszka (1226-2026)
Asyż, WŁOCHY – 21 lutego 2026 r. w Bazylice dolnej poświęconej św. Franciszkowi w Asyżu, rozpoczęła się nadzwyczajne wystawienie jego relikwii. Inicjatywa ta została zatwierdzona i pobłogosławiona przez papieża Leona XIV, a jej korzenie sięgają zachęty wyrażonej przez papieża Franciszka już w grudniu 2023 r.
Jak dobrze wiemy, inicjatywa ta wpisuje się w obchody 800. rocznicy śmierci św. Franciszka, a raczej jego przejścia, przejścia z tego życia do życia prawdziwego. Był to i nadal jest szczególny czas dla całej rodziny franciszkańskiej i Kościoła powszechnego, który chcemy przeżyć w zgodzie z ewangeliczną zasadą, że ziarno musi obumrzeć, aby przynieść owoc (por. J 12, 24). Rzeczywiście, Biedaczyna z Asyżu nadal przynosi owoce na świecie, już od ośmiu wieków, poprzez rzesze synów i córek, którzy patrzą na niego jako autentycznego interpretatora Ewangelii.
Spoglądanie na relikwie św. Franciszka „ma być zaproszeniem do spojrzenia na życie każdego z nas z podobnej perspektywy: podobnie jak Franciszek, każdy z nas jest wezwany do hojnego oddania się w relacjach z innymi, aby stać się tym żywym drzewem braterstwa, które nieustannie wydaje owoce w historii Kościoła i świata” – tak wydarzenie to przedstawił o. Marco Moroni OFMConv, kustosz Sacro Convento, w wywiadzie udzielonym dziennikarzom podczas konferencji prasowej zorganizowanej tuż przed wydarzeniem.
W tygodniach poprzedzających wystawienie relikwii przygotowania obejmowały ważne momenty, takie jak inspekcja sarkofagu w nocy 9 stycznia 2026 r. w obecności kilku braci z Sacro Convento oraz biskupa Assisi-Gualdo Tadino-Nocera Umbra i Foligno, Abp. Domenico Sorrentino. Ciekawostka: sarkofag jest zamknięty dwoma kluczami, oznaczonymi literami „S” i „F”, z których jeden znajduje się w posiadaniu biskupa Asyżu, a drugi w rękach kustosza bazyliki. W sobotę 21 lutego rano, w obecności kilku braci ze wspólnoty Sacro Convento oraz ekspertów, dokonano wydobycia szczątków św. Franciszka z sarkofagu, w którym spoczywają, przygotowując wszystko, co było potrzebne, jeszcze tego samego dnia, do rozpoczęcia wystawienia. Bracia z dwóch bazylik papieskich w Asyżu (św. Franciszka i Porcjunkuli) mieli możliwość prywatnego odwiedzenia grobu Franciszka przed wystawieniem relikwii.
Nieszpory i początek wystawienia relikwii
Po południu 21 lutego, o godz. 16:00, rozpoczęło się przeniesienie szczątków świętego Franciszka z krypty do Bazyliki dolnej, gdzie zostały one umieszczone przed ołtarzem głównym. Towarzyszyła temu niewielka procesja złożona z zakonników różnych zakonów, arcybiskupa Domenico Sorrentino, pod przewodnictwem kardynała Ángel Fernández’a Artime, legata papieskiego ds. bazylik papieskich w Asyżu. Zgromadzeni bracia czekali w bazylice dolnej, towarzysząc procesji śpiewem.
Następnie odbyło się okadzenie relikwii i celebracja pierwszych nieszporów I Niedzieli Wielkiego Postu. Wszystko odbyło się w atmosferze prostoty i braterstwa, symbolicznie angażując wszystkich braci na całym świecie w jedną wielką rodzinę, rodzinę synów i braci Franciszka.
Kardynał Ángel Fernández Artime w swojej homilii mocno podkreślił, że ekspozycja „nie jest nostalgicznym spojrzeniem w przeszłość, ale silnym i konkretnym zaproszeniem dla naszej teraźniejszości”. Wskazując na szczątki Biedaczyny, przypomniał wiernym, że mają przed sobą ciche, ale niezwykle potężne kazanie, które pokazuje „ciało zużyte przez miłość, naznaczone stygmatami, zgięte przez pokutę, ale promieniujące pokojem”. Wystawienie relikwii, jak podkreślił kardynał, „jest czasem oferowanym na nawrócenie. Nie jesteśmy tu z ciekawości, ale po to, aby dać się sprowokować, aby w pełni kontemplować to, co Ewangelia może uczynić, gdy traktuje się ją poważnie”.
Słowa kardynała nawiązują do wypowiedzi papieża Leona XIV, który w swoim przesłaniu z okazji otwarcia obchodów 800-lecia śmierci św. Franciszka przypomniał, że święty ten stanowi „dobrą nowinę” również dla niewierzących, uosabiając realną możliwość życia opartego na pokoju, miłosierdziu i otwartości, a nie na rywalizacji, wojnie i przemocy.
Zaraz po modlitwie nieszporów obecni bracia mogli przez około godzinę pozostać w kościele, w ciszy i skupieniu przed urną z relikwiami św. Franciszka, swobodnie wyrażając swoją pobożność również poprzez gesty.
Do tej pory dostęp do bazyliki był zarezerwowany dla ograniczonej liczby zakonników, a także dla władz zakonnych, dziennikarzy i osób zaangażowanych w organizację. Od następnego dnia, tj. od niedzieli 22 lutego, drzwi zostały otwarte dla wszystkich, którzy chcą uczestniczyć w tej pielgrzymce.
Wydarzenie w liczbach
W wydarzeniu wzięło udział około 300 zakonników z różnych zakonów rodziny franciszkańskiej, a także ponad 200 dziennikarzy z różnych części świata i 400 wolontariuszy, którzy będą pomagać w czasie publicznego wystawienia relikwii. Według biura komunikacji Sacro Convento, do dzisiejszego wieczoru – czyli do wieczora w dniu wydarzenia – zarejestrowano około 370 000 rezerwacji na adorację, pochodzących z 5 kontynentów.
Franciszka, jakie zostało postanowione z okazji 800. rocznicy jego śmierci. Do tej pory szczątki Świętego nigdy nie były wystawiane publicznie, ale były przedmiotem wyłącznie zamkniętych inspekcji, zwanych „recognitio”. W 1978 roku, z okazji trzeciego recognitio, skorzystano z okazji, aby zorganizować dostępne dla wiernych wystawienie relikwii w kapitularzu Sacro Convento w celu oddania czci, które trwało 18 dni (od 15 lutego do 4 marca). Z tego powodu obecne okazanie relikwii możemy uznać za pierwszą publiczną idługotrwałą ekspozycję szczątków Świętego.
Oto kilka kluczowych momentów dotyczących doczesnych szczątków Świętego:
1230 – Przeniesienie i ukrycie. Ciało Franciszka zostało przeniesione z kościoła św. Jerzego do nowej bazyliki św. Franciszka w Asyżu. Aby uniknąć ryzyka kradzieży relikwii, powszechnego w tamtych czasach, ciało zostało ukryte głęboko pod ołtarzem głównym, chronione ciężkimi konstrukcjami z kamienia i żelaza.
1818 – Odnalezienie. Po pięćdziesięciu dwóch nocach tajnych wykopalisk, 12 grudnia 1818 roku ciało zostało w końcu odnalezione pod ołtarzem dolnego kościoła bazyliki. Wówczas szczątki zostały wydobyte w celu przeprowadzenia krótkiej analizy naukowej i oddania nabożnej czci, a następnie ponownie złożone w kamiennym sarkofagu, który można oglądać do dziś.
1978 – Rozpoznanie naukowe. Przeprowadzono badania szczątków, aby ocenić ich stan zachowania, a następnie wystawiono je na krótki czas. Potwierdzono wówczas, że z ciała pozostały jedynie kości i popiół.
1994 i 2015 – Prywatne inspekcje. Na przestrzeni lat przeprowadzono kolejne inspekcje w celach badawczych, konserwatorskich i dewocyjnych, ale zawsze były to inspekcje „prywatne”, zarezerwowane dla wspólnot franciszkańskich, ekspertów i biskupów.
Niech uczczenie doczesnych szczątków św. Franciszka skłoni nas do odnowienia naszego ewangelicznego zaangażowania, odkrywając na nowo tę „małość”, która jest uniwersalnym przesłaniem, abyśmy mogli przejrzeć się jak w zwierciadle w jego ewangelicznym życiu i potwierdzić nasze zobowiązanie do bycia braćmi mniejszymi w świecie.
Doświadczenie przedłużonej modlitwy
Nadzwyczajne wystawienie szczątków św. Franciszka potrwa nieprzerwanie do 22 marca 2026 r. Ten wyjątkowy miesiąc stanowi powszechne zaproszenie do ponownego odkrycia dziedzictwa Biedaczyny z Asyżu, człowieka, którego przesłanie pokoju i braterstwa nadal głęboko przemawia do serc ludzkości. Jak przypominają bracia, upamiętnienie jego śmierci oznacza celebrowanie jego życia i wpływu, który po ośmiu wiekach nadal inspiruje drogę wierzących i niewierzących. Niech ta cześć skłoni nas wszystkich do ponownego odkrycia ewangelicznej małości, minoritas tak drogiej Franciszkowi, która czyni ludzi prawdziwie „wielkimi”.
Ten czas łaski zostanie urozmaicony bogatym kalendarzem wydarzeń religijnych i kulturalnych. Kulminacyjnym punktem i zakończeniem będzie niedziela 22 marca o godz. 17:00 w Bazylice Górnej, gdzie odbędzie się uroczysta celebracja pod przewodnictwem kardynała Matteo Maria Zuppi, arcybiskupa Bolonii i przewodniczącego Konferencji Episkopatu Włoch.
Osoby pragnące uczestniczyć w tej przedłużonej modlitwie powinny pamiętać, że oddawanie czci relikwiom św. Franciszka jest zarezerwowane wyłącznie dla osób, które dokonają rezerwacji na jedynym uprawnionym portalu (www.sanfrancescovive.org). Wejście do bazyliki w dni powszednie jest dozwolone od godziny 7:30 (w weekendy od godziny 7:00), a zamknięcie przewidziane jest o godzinie 19:00.
